Το αίτιο της διαφθοράς
Της Κατέ Καζάντη «Δεν πρέπει να επιθυμούμε τα αγαθά που έχουν οι πλούσιοι, πρέπει να τα αηδιάζουμε. Πρέπει να κάνουμε ακόμα και τους ίδιους (τους πλούσιους) να αηδιάζουν μ’ αυτά». Ο Louis Scutenaire (1905-1987) -δική του η παραπάνω σκωπτική αποστροφή- υπήρξε ένας παράδοξος ποιητής. Από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του σουρεαλισμού στο Βέλγιο, ξεκίνησε ως εγκληματολόγος, συνέχισε
ως δικηγόρος ώσπου τα παράτησε όλα για μια μάλλον κατώτερη θέση στο δημόσιο, η οποία, πιθανώς, θα του άφηνε χρόνο πολύ για να ασχοληθεί με τα έμπλεα μαύρου χιούμορ στιχάκια του. Ο Scutenaire υπήρξε μέχρι τέλους καχύποπτος απέναντι σε κάθε μορφής εξουσία, ακόμα και απέναντι στην εξουσία των διανοούμενων και των, εμπορευματοποιημένων πια, ομοϊδεατών του σουρεαλιστών.
Γιατί αξίζει να τον μνημονεύουμε; Μα, διότι, με τον αφορισμό του, δίνει την πιο σοφή απάντηση στο ερώτημα περί των αιτιών της διαφθοράς των πολιτικών. Αυτό, λοιπόν, που οδηγεί στην εξαχρείωση τους πολικούς, άνδρες και γυναίκες, και ευθύνεται για το χρηματισμό και τις δωροδοκίες δεν είναι, φυσικά, οι μικρές και μεγάλες εξουσίες που μπορεί να ασκεί άνθρωπος επί ανθρώπων όταν κατέχει τη δύναμη του χρήματος. Γιατί, να εκπροσωπεί κανείς τον κυρίαρχο λαό είναι από μόνο του μια μορφή εξουσίας με εξαιρετική δυναμική και τούτη δεν την κατέχουν μονάχα οι πλούσιοι.
Πένητες με ισχυρές διανοητικές ικανότητες μπορούν επίσης να απολαμβάνουν μερτικό στην ίδια εξουσία. Η αιτία της ηθικής διαφθοράς που τροφοδοτεί τον κύκλο δωροδοκίας - δωροληψίας βρίσκεται μέσα στο ίδιο το σύστημα, το οποίο υπαγορεύει την τρυφή και τον εθισμό σ’ αυτήν ως ένα είδος μεταφυσικής σωτηρίας. Αν οι πολιτικοί, ως οι κατεξοχήν ιδεολόγοι στην υπηρεσία του πλησίον, όχι μονάχα δεν επιθυμούσαν τα αγαθά των πλουσίων αλλά, επιπλέον, τα αηδίαζαν, κατά την προτροπή του Scutenaire, τότε θα αρκούνταν στην αγάπη τους για το λαό και μία καλύβη.
Οι πολυτελείς κατοικίες και ό,τι άλλο συναποτελεί τον τρυφηλό βίο όχι μόνον θα τους άφηναν παντελώς αδιάφορους αλλά θα τους προκαλούσαν αποστροφή. Οπότε, προς τι ο χρηματισμός; Μια νέου τύπου ασκητική η οποία θα εκλαμβάνεται όχι ως ηθική αλλά ως βαθιά πολιτική στάση ζωής, όπου εγκράτεια σημαίνει αποστρέφομαι όχι τις ηδονές του βίου αλλά αυτές που ορίζει ως τέτοιες ο επιβαλλόμενος πολιτισμός της αγοράς είναι το μόνο που μπορεί να περισώσει την τιμή του συστήματος. Ύψιστη πολιτική πράξη σήμερα να είναι έχει κανείς τα κότσια να γυρίζει την πλάτη σε οτιδήποτε πολυτελές, που όμως υποθάλπει την ευτέλεια του ανθρώπου.
